حوله‌بافی چیست؟ تاریخچه، توبافی خراشاد، روش بافت و کاربرد حوله سنتی
حوله‌بافی یا توبافی یکی از رشته‌های قدیمی نساجی سنتی ایران است که در خراسان جنوبی، به‌ویژه روستای خراشاد، شهرت زیادی دارد. توبافی خراشاد با نخ پنبه‌ای و دستگاه‌های سنتی انجام می‌شود و علاوه بر حوله، برای تولید شال، سفره، لباس و چادرشب نیز کاربرد دارد. در این مقاله با تاریخچه حوله‌بافی، توبافی خراشاد، مواد اولیه، روش بافت، نقش‌ها، رنگ‌ها، ویژگی‌های حوله سنتی، تفاوت آن با حوله صنعتی و نکات خرید آشنا می‌شوید.
حوله‌بافی چیست؟ تاریخچه، توبافی خراشاد، روش بافت و کاربرد حوله سنتی
حوله‌بافی یکی از رشته‌های قدیمی نساجی سنتی ایران است که در برخی مناطق کشور با نام‌هایی مانند توبافی یا تون‌بافی شناخته می‌شود. این هنر در گذشته برای تولید حوله و پارچه‌های مورد نیاز زندگی روزمره به کار می‌رفته و امروزه نیز در بعضی مناطق با شیوه‌های سنتی ادامه دارد.
یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز این هنر، روستای خراشاد در خراسان جنوبی است. خراشاد به دلیل تداوم و اهمیت توبافی، در سال ۱۳۹۷ از سوی شورای جهانی صنایع دستی به‌عنوان روستای جهانی توبافی معرفی شد. منابع همچنین پیشینه این هنر در خراشاد را حدود ۳۰۰ سال گزارش کرده‌اند.
حوله‌بافی فقط تولید یک حوله ساده نیست؛ این هنر بخشی از دانش سنتی پارچه‌بافی ایران است که در آن انتخاب نخ، آماده‌سازی تار و پود، تنظیم دستگاه، بافت، ایجاد نقش و ترکیب رنگ‌ها همگی به مهارت بافنده وابسته‌اند.
در این مقاله با حوله‌بافی، توبافی خراشاد، تاریخچه این هنر، مواد اولیه، دستگاه و روش بافت، نقش‌ها و رنگ‌ها، کاربرد محصولات، تفاوت حوله دست‌بافت با حوله صنعتی و نکات خرید حوله سنتی آشنا می‌شوید.
حوله‌بافی چیست؟
حوله‌بافی یکی از شیوه‌های پارچه‌بافی سنتی است که در آن پارچه‌هایی با قابلیت جذب رطوبت و کاربردهای مختلف با دستگاه‌های سنتی بافته می‌شوند.
در خراسان جنوبی، این هنر معمولاً با نام توبافی یا تون‌بافی شناخته می‌شود. معروف‌ترین محصول این بافت، حوله است؛ اما پارچه توبافی می‌تواند برای تولید محصولات دیگری مانند سفره، شال، لباس و چادرشب نیز مورد استفاده قرار گیرد.
ساختار بافت و نوع نخ باعث می‌شود پارچه حاصل، سبک و نرم باشد و در نمونه‌های سنتی قابلیت جذب رطوبت مناسبی داشته باشد. همین ویژگی یکی از دلایلی است که باعث شده این هنر با نام حوله‌بافی نیز شناخته شود.
توبافی چیست؟
«توبافی» نام محلی یکی از شیوه‌های بافت پارچه سنتی در خراسان جنوبی است.
در بسیاری از منابع، توبافی و حوله‌بافی در این منطقه به یک هنر یا خانواده‌ای از بافته‌های سنتی اشاره دارند. در روستای خراشاد نیز مهم‌ترین محصول توبافی، حوله‌های دست‌بافت است.
به همین دلیل هنگام جست‌وجوی حوله‌بافی سنتی خراسان جنوبی ممکن است با عبارت‌هایی مانند:
توبافی خراشاد
حوله‌بافی خراسان جنوبی
تون‌بافی
پارچه توبافی
حوله سنتی خراسان جنوبی
روبه‌رو شوید.
این واژه‌ها در بازار و منابع محلی به هم نزدیک هستند، اما بهتر است برای شناخت دقیق محصول، منطقه و شیوه تولید آن نیز بررسی شود.
تاریخچه حوله‌بافی در ایران
پارچه‌بافی سنتی از گذشته بخش مهمی از صنایع دستی ایران بوده است و مناطق مختلف، با توجه به اقلیم و مواد اولیه در دسترس، شیوه‌های متفاوتی برای تولید پارچه ایجاد کرده‌اند.
در خراسان جنوبی نیز بافت پارچه‌های سنتی سابقه طولانی دارد. برخی منابع از تولید پارچه‌های پنبه‌ای و ابریشمی در منطقه قهستان تاریخی در دوره‌های گذشته یاد کرده‌اند.
حوله‌بافی در این منطقه نیز بخشی از همین سنت گسترده نساجی بوده است.
در خراشاد، توبافی به‌صورت نسل‌به‌نسل منتقل شده و منابع برای آن پیشینه‌ای حدود ۳۰۰ ساله ذکر می‌کنند. در دوره معاصر نیز گروهی از زنان روستا در سال ۱۳۸۳ در احیای این هنر نقش داشته‌اند.
این روند نشان می‌دهد که توبافی خراشاد تنها یک صنعت دستی قدیمی نیست؛ بلکه نمونه‌ای از هنری است که در مقطعی با کاهش رونق مواجه شده و سپس با تلاش جامعه محلی دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
توبافی خراشاد چیست؟
توبافی خراشاد یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های حوله‌بافی سنتی ایران است.
خراشاد روستایی در نزدیکی بیرجند در استان خراسان جنوبی است که توبافی در آن به یکی از عناصر مهم هویت فرهنگی و اقتصادی روستا تبدیل شده است.
در سال ۱۳۹۷، خراشاد به‌عنوان روستای جهانی توبافی در شورای جهانی صنایع دستی ثبت شد. این ثبت، جایگاه توبافی خراشاد را در میان بافته‌های سنتی شناخته‌شده ایران بیشتر کرد.
از ویژگی‌های مهم توبافی خراشاد، ادامه استفاده از دستگاه‌های سنتی و نقش پررنگ زنان روستا در تولید آن است. منابع نیز تولید عمده پارچه‌های توبافی را به زنان این منطقه نسبت داده‌اند.
چرا خراشاد به توبافی معروف است؟
توبافی در خراشاد فقط یک محصول تجاری نیست.
این هنر طی نسل‌ها در زندگی مردم روستا حضور داشته و بخشی از مهارت‌های خانوادگی و محلی محسوب شده است.
تداوم استفاده از دستگاه‌های سنتی، تولید محصولات متنوع و انتقال مهارت میان نسل‌ها از عواملی هستند که باعث شده‌اند توبافی خراشاد هویت مشخصی پیدا کند.
ثبت جهانی خراشاد نیز نشان‌دهنده اهمیت این رشته در حفظ میراث نساجی سنتی منطقه است.
مواد اولیه حوله‌بافی چیست؟
مهم‌ترین ماده اولیه در توبافی خراسان جنوبی نخ پنبه‌ای است.
در منابع مربوط به توبافی خراشاد، نخ پنبه‌ای به‌عنوان ماده اولیه اصلی معرفی شده و پود به‌صورت عرضی در میان تارهای چله قرار می‌گیرد.
در سنت پارچه‌بافی خراسان جنوبی، مواد دیگری مانند ابریشم، نخ‌های کرکی یا کورگی و کودری نیز در برخی انواع پارچه‌های سنتی منطقه استفاده شده‌اند. بنابراین نباید تمام پارچه‌های سنتی خراسان جنوبی را از نظر ماده اولیه یکسان دانست.
برای تشخیص دقیق یک محصول، بهتر است جنس تار و پود همان نمونه بررسی شود.
دستگاه حوله‌بافی سنتی
حوله‌بافی سنتی با دستگاه‌های بافندگی انجام می‌شود.
در منابع مربوط به خراسان جنوبی، دستگاه‌های دووردی و چهاروردی برای تولید حوله ذکر شده‌اند. همچنین در برخی گزارش‌ها از دار سنتی با نام «تو» یا «تون» برای این شیوه بافت یاد شده است.
ساختار دستگاه به بافنده اجازه می‌دهد تارها را کنترل کرده و پود را از میان آنها عبور دهد.
مهارت بافنده در تنظیم کشش تار، عبور پود، کوبیدن آن و ایجاد تراکم مناسب، تأثیر مستقیمی بر کیفیت پارچه دارد.
حوله‌بافی چگونه انجام می‌شود؟
فرآیند تولید حوله سنتی را می‌توان به چند مرحله کلی تقسیم کرد.
۱. آماده‌سازی نخ
ابتدا نخ‌های مورد نیاز برای تار و پود آماده می‌شوند.
در توبافی خراشاد، نخ پنبه‌ای ماده اصلی تولید است.
۲. آماده‌سازی چله
نخ‌های تار با نظم مشخص روی دستگاه قرار می‌گیرند.
تعداد تارها، فاصله آنها و کشش مناسب باید با توجه به اندازه و نوع پارچه تنظیم شود.
۳. قرار دادن پود
پود از میان تارها عبور داده می‌شود.
بافنده با کنترل رفت‌وبرگشت پود، ساختار اصلی پارچه را ایجاد می‌کند.
۴. کوبیدن پود
پس از عبور پود، دفتین یا ابزار مشابه برای نزدیک کردن پودها و تنظیم تراکم بافت استفاده می‌شود.
۵. ایجاد نقش و رنگ
در صورت طرح‌دار بودن محصول، تغییر رنگ و نحوه قرار گرفتن پودها باعث شکل‌گیری نقش می‌شود.
۶. تکمیل پارچه
پس از رسیدن بافت به اندازه مورد نظر، پارچه از دستگاه جدا شده و برای استفاده یا دوخت محصول نهایی آماده می‌شود.
نقش‌های حوله‌بافی سنتی
حوله‌های سنتی خراسان جنوبی برخلاف تصور ممکن است کاملاً ساده و بدون طرح نباشند.
در منابع مربوط به توبافی، نقش‌هایی مانند:
کُلو
گِنتی
چَپَر بافت
جناغی
برای حوله‌ها گزارش شده است.
نوع نقش به مهارت بافنده، ساختار بافت و ترکیب رنگ‌ها بستگی دارد.
در نتیجه، طرح حوله سنتی می‌تواند یکی از شاخصه‌های قابل توجه برای شناخت نمونه‌های منطقه‌ای باشد.
رنگ در توبافی خراشاد
رنگ‌آمیزی یکی از بخش‌های جذاب پارچه‌های توبافی است.
در منابع مربوط به خراشاد، امکان استفاده از پودهای رنگی و ترکیب رنگ‌های مختلف برای حاشیه و زمینه پارچه ذکر شده است.
برای رنگرزی سنتی نیز از مواد طبیعی مختلفی مانند:
پوست انار
گردو
پوست پیاز
گلرنگ
پرتقال
کلاله زعفران
سیر
و برخی مواد معدنی
استفاده شده است.
البته وجود رنگرزی گیاهی در یک محصول مشخص را نباید بدون اطلاعات سازنده قطعی فرض کرد؛ زیرا در تولید امروزی امکان استفاده از رنگ‌های صنعتی نیز وجود دارد.
ویژگی‌های حوله سنتی توبافی
حوله‌های توبافی به دلیل نوع پارچه و شیوه تولید، ویژگی‌هایی دارند که آنها را از بسیاری از حوله‌های صنعتی متمایز می‌کند.
مهم‌ترین ویژگی‌های نمونه‌های سنتی عبارت‌اند از:
بافت دست‌ساز
استفاده از نخ پنبه‌ای در توبافی خراشاد
وزن نسبتاً سبک
نرمی پارچه
قابلیت جذب رطوبت
تنوع رنگ
وجود نقش‌های سنتی
قابلیت استفاده به‌عنوان حوله و پارچه
هویت منطقه‌ای
تولید با دستگاه سنتی
در منابع مربوط به توبافی خراشاد، نرمی، لطافت و جذب رطوبت بالا از ویژگی‌های پارچه تولیدشده ذکر شده است.
حوله توبافی چه کاربردی دارد؟
شناخته‌شده‌ترین کاربرد توبافی، تولید حوله است.
اما این پارچه فقط برای حوله تولید نمی‌شود.
در منابع برای توبافی کاربردهایی مانند:
حوله
سفره
لباس
چادرشب
شال
نیز ذکر شده است.
این تنوع کاربرد نشان می‌دهد که توبافی را بهتر است نوعی شیوه پارچه‌بافی سنتی بدانیم که حوله یکی از مهم‌ترین محصولات آن است.
حوله‌بافی خراسان جنوبی
حوله‌بافی یکی از رشته‌های شناخته‌شده صنایع دستی خراسان جنوبی است.
در منابع محلی، توبافی یا تون‌بافی در مناطق مختلف استان سابقه دارد و در کنار حوله، برای تولید انواع پارچه‌های سنتی نیز استفاده شده است.
با این حال، خراشاد بیشترین شهرت را در ارتباط با این هنر دارد؛ زیرا توبافی این روستا در سطح جهانی نیز ثبت شده است.
بنابراین هنگام جست‌وجوی «حوله‌بافی خراسان جنوبی»، عبارت «توبافی خراشاد» یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط است.
تفاوت حوله‌بافی با توبافی
در بسیاری از منابع خراسان جنوبی، این دو اصطلاح بسیار نزدیک به یکدیگر استفاده می‌شوند.
حوله‌بافی بیشتر بر محصول شناخته‌شده یعنی حوله تأکید دارد.
توبافی نامی محلی برای شیوه بافت پارچه در منطقه است که محصولات دیگری نیز می‌تواند از آن تولید شود.
بنابراین می‌توان گفت:
توبافی = شیوه و سنت بافت پارچه
حوله‌بافی = عنوان رایج مرتبط با مهم‌ترین محصول این بافت
البته در منابع و بازار محلی ممکن است این دو نام به جای یکدیگر نیز استفاده شوند.
تفاوت حوله سنتی و حوله صنعتی
حوله دست‌بافت و حوله صنعتی از نظر شیوه تولید تفاوت اساسی دارند.
حوله سنتی
با دستگاه سنتی تولید می‌شود.
در تولید آن مهارت بافنده نقش مهمی دارد.
ابعاد و نقش می‌تواند با توجه به سفارش یا شیوه محلی متفاوت باشد.
در بسیاری از نمونه‌ها هویت منطقه‌ای مشخصی دارد.
ممکن است تفاوت‌های جزئی ناشی از تولید دستی در آن دیده شود.
حوله صنعتی
با دستگاه‌های کارخانه‌ای و در حجم بالا تولید می‌شود.
تولید صنعتی امکان کنترل یکنواخت‌تر ابعاد، تراکم و ویژگی‌های پارچه را فراهم می‌کند.
بنابراین نباید انتظار داشت حوله دست‌بافت و حوله کارخانه‌ای دقیقاً ویژگی‌های یکسانی داشته باشند؛ هرکدام برای بازار و کاربرد متفاوتی شکل گرفته‌اند.
آیا حوله دست‌بافت جذب آب خوبی دارد؟
در مورد توبافی خراشاد، منابع به جذب رطوبت بالا به‌عنوان یکی از ویژگی‌های این پارچه اشاره کرده‌اند.
با این حال، میزان جذب آب یک حوله واقعی به عواملی مانند:
جنس نخ
تراکم بافت
نوع پرداخت پارچه
اندازه
ضخامت
و روش شست‌وشو
وابسته است.
بنابراین بهتر است ویژگی جذب رطوبت را به‌عنوان یکی از خصوصیات شناخته‌شده توبافی مطرح کنیم، نه اینکه برای تمام نمونه‌های دست‌بافت یک میزان ثابت و قطعی تعیین کنیم.
حوله سنتی برای چه کسانی مناسب است؟
حوله‌های دست‌بافت می‌توانند برای افرادی مناسب باشند که علاوه بر کاربرد، به صنایع دستی و محصولات دارای هویت منطقه‌ای علاقه دارند.
این محصولات می‌توانند به‌عنوان:
حوله شخصی
سوغات خراسان جنوبی
هدیه سنتی
محصول دکوراتیو
هدیه فرهنگی
محصول مناسب نمایشگاه صنایع دستی
استفاده شوند.
برای هدیه نیز بسته‌بندی مناسب می‌تواند ارزش ظاهری محصول را بیشتر کند.
حوله‌بافی به‌عنوان هدیه
یکی از ویژگی‌های صنایع دستی کاربردی این است که می‌توانند هم ارزش فرهنگی داشته باشند و هم مورد استفاده قرار بگیرند.
یک حوله سنتی دست‌بافت، در صورت ارائه با بسته‌بندی مناسب، می‌تواند برای افرادی که به محصولات بومی و صنایع دستی ایرانی علاقه دارند گزینه‌ای متفاوت باشد.
در هدیه‌های سازمانی نیز اصل مهم این است که محصول متناسب با تعداد، بودجه، نوع مخاطب و هویت سازمان انتخاب شود.
اگر قرار باشد یک محصول نساجی سنتی برای تعداد زیادی از افراد تهیه شود، امکان بسته‌بندی اختصاصی و ارائه توضیح کوتاه درباره خاستگاه محصول می‌تواند به ارزش فرهنگی هدیه اضافه کند.
چگونه حوله توبافی اصل را تشخیص دهیم؟
تشخیص اصالت یک محصول صنایع دستی فقط با نگاه کردن به ظاهر همیشه آسان نیست.
برای خرید حوله توبافی بهتر است چند مورد را بررسی کنید.
منطقه تولید
از فروشنده بپرسید محصول مربوط به کدام منطقه است.
اگر محصول به‌عنوان توبافی خراشاد معرفی می‌شود، مشخصات تولیدکننده یا منطقه تولید را بررسی کنید.
جنس نخ
در نمونه‌های شناخته‌شده توبافی خراشاد، نخ پنبه‌ای ماده اصلی است.
روش تولید
بپرسید محصول با دستگاه سنتی تولید شده یا صنعتی.
کیفیت بافت
تراکم بافت، یکنواختی سطح و استحکام نخ‌ها را بررسی کنید.
رنگ
در صورت ادعای رنگرزی گیاهی، از فروشنده درباره روش رنگرزی سؤال کنید.
نقش
وجود نقش‌های سنتی می‌تواند در شناخت نمونه‌های منطقه‌ای مفید باشد، اما به‌تنهایی دلیل قطعی اصالت نیست.
قیمت حوله‌بافی به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت یک حوله سنتی عدد ثابتی نیست.
عوامل مهمی که می‌توانند بر قیمت اثر بگذارند عبارت‌اند از:
اندازه حوله
جنس نخ
کیفیت نخ
تراکم بافت
دست‌بافت یا صنعتی بودن
نوع رنگ
رنگرزی سنتی یا صنعتی
پیچیدگی نقش
مهارت بافنده
محل تولید
نوع پرداخت نهایی
بسته‌بندی
به همین دلیل، مقایسه دو محصول تنها بر اساس قیمت یا اندازه، معیار کاملی برای ارزیابی آنها نیست.
چرا توبافی خراشاد اهمیت دارد؟
توبافی خراشاد از چند جهت اهمیت دارد.
نخست، این هنر سابقه طولانی دارد و حدود ۳۰۰ سال برای آن گزارش شده است.
دوم، مهارت آن در جامعه محلی حفظ شده و بخش قابل توجهی از تولید توسط زنان منطقه انجام می‌شود.
سوم، خراشاد در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان روستای جهانی توبافی ثبت شده است.
چهارم، توبافی نشان می‌دهد که یک هنر سنتی می‌تواند از یک نیاز روزمره به محصولی با هویت فرهنگی و ارزش گردشگری تبدیل شود.
نقش زنان در توبافی
توبافی خراشاد نمونه‌ای قابل توجه از نقش زنان در حفظ و انتقال هنرهای نساجی سنتی است.
منابع مربوط به این روستا تولید عمده پارچه‌های توبافی را بر عهده زنان منطقه دانسته‌اند.
این موضوع اهمیت اجتماعی این هنر را نیز نشان می‌دهد؛ زیرا یک صنعت دستی می‌تواند هم‌زمان وسیله‌ای برای حفظ میراث فرهنگی و ایجاد فعالیت اقتصادی در یک جامعه محلی باشد.
آیا حوله‌بافی هنوز زنده است؟
بله، در برخی مناطق این هنر همچنان ادامه دارد.
توبافی خراشاد نمونه مشخصی از تداوم این هنر است و ثبت جهانی روستا نیز به شناخته‌شدن آن کمک کرده است.
البته ادامه یک هنر سنتی به معنی ثابت ماندن آن نیست.
محصولات جدید، رنگ‌های متنوع‌تر، کاربردهای تازه و تغییر سلیقه مشتریان می‌توانند باعث شوند یک رشته سنتی در کنار حفظ تکنیک اصلی، شکل‌های جدیدی نیز پیدا کند.
چالش‌های حوله‌بافی سنتی
مانند بسیاری از صنایع دستی نساجی، حوله‌بافی سنتی نیز با چالش‌هایی روبه‌رو است.
تولید دستی زمان بیشتری نسبت به تولید صنعتی نیاز دارد.
از طرف دیگر، محصولات کارخانه‌ای در حجم بالا و با قیمت‌های متفاوت وارد بازار می‌شوند.
انتقال مهارت به نسل جدید نیز یکی از مسائل مهم است؛ زیرا اگر بازار محصول کاهش پیدا کند، ادامه یک حرفه سنتی برای نسل‌های بعد دشوارتر می‌شود.
به همین دلیل، توسعه بازار، معرفی صحیح محصول، گردشگری فرهنگی و ایجاد کاربردهای جدید می‌توانند در ادامه حیات این هنر نقش داشته باشند.
تفاوت توبافی با سایر پارچه‌بافی‌های سنتی
ایران رشته‌های متنوعی در زمینه پارچه‌بافی دارد.
برای نمونه:
کرباس‌بافی
متقال‌بافی
فرت‌بافی
شمدبافی
ارمک‌بافی
برک‌بافی
شعربافی
دارایی‌بافی
چادرشب‌بافی
ابریشم‌بافی
هرکدام مواد اولیه، تکنیک، منطقه و کاربردهای خاص خود را دارند.
توبافی نیز یکی از همین خانواده بزرگ است، اما شهرت آن در خراسان جنوبی بیشتر به حوله و پارچه‌های سبک و کاربردی مرتبط است.
بنابراین نباید هر پارچه دست‌بافت پنبه‌ای را حوله یا توبافی دانست؛ شناخت منطقه و تکنیک تولید اهمیت دارد.
حوله‌بافی و هویت صنایع دستی خراسان جنوبی
خراسان جنوبی یکی از مناطق مهم ایران در زمینه بافته‌های سنتی است.
در کنار توبافی، رشته‌هایی مانند برک‌بافی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی و برخی انواع پارچه‌بافی سنتی نیز در این استان سابقه دارند.
توبافی خراشاد در این میان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است؛ زیرا علاوه بر ادامه تولید سنتی، نام روستا با این هنر در سطح جهانی شناخته شده است.
حوله‌بافی در دکوراسیون و زندگی امروز
کاربرد توبافی فقط به حمام و حوله محدود نیست.
بافت و ظاهر پارچه سنتی می‌تواند برای تولید محصولات متنوع‌تری مورد استفاده قرار گیرد.
از جمله:
رومیزی
رانر
شال
پارچه تزئینی
کیف
کوسن
چادرشب
محصولات دکوراتیو
این تنوع کاربرد کمک می‌کند هنر سنتی از یک محصول کاملاً سنتی به بخشی از سبک زندگی امروزی تبدیل شود.
چرا شناخت توبافی برای حفظ صنایع دستی مهم است؟
شناخت صنایع دستی کمتر شناخته‌شده، یکی از راه‌های حفظ تنوع فرهنگی ایران است.
اگر نام، منطقه، تکنیک و کاربرد یک هنر شناخته نشود، احتمال دارد محصول آن با نمونه‌های صنعتی یا محصولات مشابه اشتباه گرفته شود.
توبافی خراشاد نمونه‌ای است که نشان می‌دهد یک هنر محلی، در صورت حفظ مهارت و ایجاد بازار مناسب، می‌تواند از یک بافته روزمره به یک نماد فرهنگی و گردشگری تبدیل شود.
جمع‌بندی
حوله‌بافی یا توبافی یکی از رشته‌های سنتی پارچه‌بافی ایران است که در خراسان جنوبی سابقه طولانی دارد. در این هنر از دستگاه‌های سنتی برای بافت پارچه استفاده می‌شود و حوله مهم‌ترین محصول شناخته‌شده آن است.
توبافی خراشاد مشهورترین نمونه این هنر است. خراشاد در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان روستای جهانی توبافی معرفی شد و منابع پیشینه این هنر را در روستا حدود ۳۰۰ سال دانسته‌اند.
نخ پنبه‌ای، بافت سنتی، لطافت، جذب رطوبت و امکان ایجاد نقش و رنگ‌های متنوع از ویژگی‌های مهم توبافی خراشاد هستند. این پارچه علاوه بر حوله، برای محصولاتی مانند سفره، شال، لباس و چادرشب نیز کاربرد دارد.
حوله‌بافی تنها یک روش تولید پارچه نیست؛ این هنر بخشی از میراث نساجی سنتی ایران و نمونه‌ای از دانش بومی است که طی نسل‌ها منتقل شده است. شناخت تفاوت آن با سایر دست‌بافته‌ها و توجه به منطقه تولید، مواد اولیه و روش بافت، به انتخاب آگاهانه‌تر محصولات سنتی کمک می‌کند.
