مفرش‌بافی چیست؟ تاریخچه، مفرش عشایری، روش بافت و کاربرد آن
مفرش‌بافی یکی از هنرهای سنتی و کاربردی ایران و از دست‌بافته‌های مهم عشایری است. مفرش به شکل یک محفظه یا صندوقچه دست‌بافت برای نگهداری و حمل رختخواب، پوشاک و وسایل خانواده ساخته می‌شده و در مناطق مختلف ایران مانند فارس، قشقایی و کهگیلویه و بویراحمد نمونه‌هایی از آن وجود داشته است. در این مقاله با تاریخچه مفرش‌بافی، مواد اولیه، روش بافت، نقش‌ها، کاربرد مفرش عشایری، تفاوت آن با گلیم و خورجین، نکات خرید و روش نگهداری آن آشنا می‌شوید.
مفرش‌بافی چیست؟ تاریخچه، مفرش عشایری، روش بافت و کاربرد آن
مفرش‌بافی یکی از هنرهای سنتی و کاربردی ایران و از دست‌بافته‌های مهم فرهنگ عشایری است. مفرش در زندگی کوچ‌نشینان تنها یک وسیله تزئینی نبوده، بلکه برای نگهداری، بسته‌بندی و جابه‌جایی رختخواب، پوشاک و برخی وسایل خانواده استفاده می‌شده است.
مفرش معمولاً به شکل یک محفظه یا صندوقچه دست‌بافت ساخته می‌شود و پس از تکمیل، ظاهری مکعبی یا مکعب‌مستطیل پیدا می‌کند. این ساختار باعث می‌شده وسایل درون آن در زمان کوچ منظم‌تر و راحت‌تر حمل شوند.
در برخی مناطق، مفرش با بافت گلیم‌مانند و در بعضی نمونه‌ها با ترکیب شیوه‌های بافت گلیم و قالی تولید شده است. همچنین نقش و رنگ در مفرش اهمیت زیادی دارد و می‌تواند بخشی از هویت بافندگان و منطقه تولیدکننده را نشان دهد.
مفرش‌بافی چیست؟
مفرش‌بافی هنر تولید یک محفظه دست‌بافت برای نگهداری و حمل وسایل، به‌ویژه رختخواب و پوشاک، است.
مفرش در نگاه اول ممکن است شبیه یک فرش یا گلیم ضخیم به نظر برسد؛ اما ساختار آن با زیرانداز تفاوت دارد. قطعات بافته‌شده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا یک حجم بسته و کاربردی ایجاد شود.
در نمونه‌های عشایری، مفرش معمولاً دارای بدنه، کف، بخش‌های جانبی و قسمت‌هایی برای بستن یا حمل است.
به همین دلیل، مفرش‌بافی را باید هم یک هنر بافندگی و هم یک مهارت مرتبط با طراحی وسایل کاربردی دانست.
مفرش یعنی چه؟
واژه مفرش در زبان فارسی معانی مختلفی دارد و در کاربردهای عمومی می‌تواند به چیز گستردنی یا پوشاننده اشاره کند؛ اما در فرهنگ عشایری ایران، «مفرش» نام یک وسیله دست‌بافت مشخص برای نگهداری و حمل وسایل است.
در میان عشایر، مفرش برای قرار دادن رختخواب، لباس و دیگر وسایل مورد نیاز خانواده استفاده می‌شده است.
در زمان کوچ، مفرش به همراه وسایل دیگر روی حیوان باربر قرار می‌گرفته و پس از رسیدن به محل استقرار، می‌توانسته در فضای چادر یا محل زندگی قرار گیرد. در برخی مناطق حتی از مفرش به‌عنوان تکیه‌گاه یا بخشی از چیدمان داخلی استفاده می‌شده است.
تاریخچه مفرش‌بافی در ایران
مفرش‌بافی با شیوه زندگی عشایری و نیاز به حمل‌ونقل منظم وسایل ارتباط نزدیکی دارد.
برای جامعه‌ای که دائماً میان ییلاق و قشلاق جابه‌جا می‌شود، وسایل خانه باید علاوه بر کاربرد، قابلیت بسته‌بندی و حمل نیز داشته باشند. مفرش دقیقاً در پاسخ به چنین نیازی شکل گرفته است.
به همین دلیل، نمی‌توان یک تاریخ آغاز دقیق و یک خاستگاه واحد برای مفرش‌بافی تمام ایران تعیین کرد. این هنر در میان گروه‌ها و مناطق مختلف عشایری با تفاوت‌هایی در اندازه، نقش، روش بافت و مواد اولیه شکل گرفته است.
منابع مربوط به دست‌بافته‌های عشایری، نمونه‌هایی از مفرش را در میان عشایر فارس، قشقایی، کهگیلویه و بویراحمد و دیگر مناطق معرفی کرده‌اند.
مفرش عشایری چه شکلی دارد؟
مفرش معمولاً شکلی چهارگوش و حجیم دارد و پس از اتصال قطعات، به یک محفظه نسبتاً بزرگ تبدیل می‌شود.
ابعاد آن با توجه به منطقه و نوع استفاده متفاوت بوده است. برای نمونه، در منابع مربوط به مفرش کهگیلویه و بویراحمد، ابعادی حدود ۱.۵ متر طول، ۸۰ سانتی‌متر عرض و ۸۰ سانتی‌متر ارتفاع گزارش شده است.
در میان عشایر باصری فارس نیز نمونه‌هایی با ابعاد تقریبی ۸۰×۸۰×۵۰ سانتی‌متر گزارش شده است.
این تفاوت ابعاد نشان می‌دهد که نمی‌توان یک اندازه ثابت را برای تمام مفرش‌های ایرانی در نظر گرفت.
مفرش چه کاربردی داشته است؟
مهم‌ترین کاربرد مفرش، نگهداری و حمل وسایل خانواده بوده است.
رختخواب، پوشاک و دیگر وسایل پارچه‌ای از جمله مواردی بودند که در مفرش قرار می‌گرفتند.
در هنگام کوچ، وسایل داخل مفرش قرار می‌گرفتند و مفرش به‌عنوان یک واحد نسبتاً منظم قابل حمل بود. این ویژگی باعث می‌شد جمع‌آوری و جابه‌جایی وسایل خانواده ساده‌تر شود.
پس از استقرار نیز مفرش می‌توانست بخشی از فضای داخلی چادر یا خانه باشد و در برخی مناطق به‌عنوان تکیه‌گاه یا عنصر تزئینی مورد استفاده قرار گیرد.
مفرش از چه موادی ساخته می‌شود؟
در نمونه‌های سنتی، پشم یکی از مهم‌ترین مواد اولیه مفرش بوده است.
برای نمونه، در منابع مربوط به مفرش عشایر باصری، تار از نخ و پود از پشم معرفی شده و رنگ‌هایی مانند قرمز، سرمه‌ای و آبی در نمونه‌های آن گزارش شده است.
در برخی مناطق ممکن است نوع نخ، رنگ و ترکیب الیاف تفاوت داشته باشد.
انتخاب پشم برای بخش مهمی از مفرش با ویژگی‌های این الیاف و نیاز به تولید یک بافته مقاوم و نسبتاً ضخیم ارتباط داشته است.
مفرش چگونه بافته می‌شود؟
روش بافت مفرش در مناطق مختلف یکسان نیست، اما بسیاری از نمونه‌ها ساختاری نزدیک به بافت گلیم دارند.
در یک گزارش از دست‌بافته‌های عشایری قزوین، بافت مفرش به‌صورت گلیم‌باف معرفی شده و در بعضی نمونه‌ها برای زیبایی بیشتر، ترکیبی از بافت گلیم و قالی نیز به کار رفته است.
به‌صورت کلی، مراحل تولید را می‌توان چنین در نظر گرفت:
آماده‌سازی نخ
ابتدا نخ‌های مورد نیاز برای تار و پود آماده می‌شوند.
چله‌کشی
تارها با نظم مشخص روی دار قرار می‌گیرند.
بافت قطعات
بدنه و قسمت‌های مختلف مفرش به‌صورت جداگانه یا در امتداد یکدیگر بافته می‌شوند.
ایجاد نقش
با استفاده از پودهای رنگی، نقش‌ها و ترکیب‌های هندسی روی سطح بافته ایجاد می‌شوند.
اتصال قطعات
بخش‌های مختلف پس از بافت به یکدیگر متصل می‌شوند تا شکل حجمی مفرش ایجاد شود.
تکمیل
در پایان، لبه‌ها، محل‌های اتصال، دسته‌ها یا بندها و سایر قسمت‌های کاربردی تکمیل می‌شوند.
جزئیات دقیق این فرآیند به نوع مفرش و سنت منطقه‌ای بستگی دارد.
نقش و نگار مفرش
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های مفرش، نقش‌های آن است.
مفرش‌های عشایری معمولاً به نقش‌های هندسی و انتزاعی گرایش دارند و رنگ نیز نقش مهمی در شکل‌گیری طرح دارد.
در برخی نمونه‌ها، نقش‌ها محدودتر هستند و ساختار بافت امکان ایجاد طرح‌های بسیار پیچیده را محدود می‌کند. در مقابل، در نمونه‌های دیگر سطح وسیع بدنه با ترکیب‌های متنوع رنگی و هندسی تزئین می‌شود.
به همین دلیل، نقش مفرش فقط جنبه تزئینی ندارد؛ بلکه می‌تواند اطلاعاتی درباره سنت بصری و منطقه تولید آن ارائه کند.
رنگ‌های مورد استفاده در مفرش
رنگ در مفرش نقش مهمی دارد و ترکیب آن می‌تواند ظاهر نهایی محصول را کاملاً تغییر دهد.
در نمونه‌های معرفی‌شده از مفرش باصری، رنگ‌هایی مانند قرمز، سرمه‌ای و آبی دیده می‌شود.
در دیگر مناطق نیز ممکن است رنگ‌های متنوع‌تری مورد استفاده قرار گرفته باشد.
در نمونه‌های سنتی، رنگرزی نخ‌ها و انتخاب رنگ می‌توانسته بخشی از دانش بومی بافندگان باشد.
به همین دلیل، هنگام مقایسه دو مفرش از مناطق مختلف، فقط به شکل ظاهری آن‌ها توجه نکنید؛ ترکیب رنگ‌ها نیز می‌تواند بخشی از هویت منطقه‌ای محصول باشد.
مفرش قشقایی چیست؟
مفرش در میان عشایر قشقایی نیز از دست‌بافته‌های کاربردی شناخته‌شده بوده است.
در برخی نمونه‌ها، مفرش با تکنیک‌های متنوع بافته می‌شده و گاهی از شیوه‌های پودپیچی و بافتهای ظریف‌تر نیز برای تولید مفرش استفاده می‌شده است. منابع مربوط به دست‌بافته‌های قشقایی، مفرش را در کنار چنته، خورجین، نمکدان و دیگر محصولات عشایری معرفی می‌کنند.
این تنوع نشان می‌دهد که مفرش در فرهنگ عشایری فقط یک وسیله ذخیره‌سازی نبوده، بلکه بخشی از مجموعه گسترده دست‌بافته‌های مورد استفاده خانواده بوده است.
مفرش کهگیلویه و بویراحمد
مفرش‌بافی در کهگیلویه و بویراحمد نیز سابقه دارد.
در منابع معرفی صنایع دستی این استان، مفرش به‌عنوان نوعی بافت سوزنی و در بعضی نمونه‌ها گره‌دار معرفی شده است. همچنین کاربرد سنتی آن، نگهداری رختخواب و وسایل پوششی خانوارهای عشایری عنوان شده است.
همین منابع اشاره می‌کنند که نمونه‌های کوچک‌تر و مسافرتی مفرش نیز در دوره معاصر مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
این تغییر ابعاد، نمونه‌ای از سازگاری یک محصول سنتی با نیازهای جدید است.
مفرش فارس و ایل باصری
در میان عشایر فارس، به‌ویژه ایل باصری، مفرش یکی از وسایل مهم خانواده عشایری بوده است.
مفرش باصری به شکل مکعب‌مستطیل ساخته می‌شده و برای جای دادن رختخواب و لباس استفاده می‌شده است. در گزارش‌های مربوط به این بافته، وجود بندهای چرمی و دسته برای حمل نیز ذکر شده است.
این جزئیات نشان می‌دهد که طراحی مفرش از ابتدا با نیاز به جابه‌جایی هماهنگ بوده است.
مفرش چگونه در هنگام کوچ حمل می‌شد؟
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مفرش، قابلیت حمل آن است.
در زمان کوچ، وسایل مختلف داخل مفرش قرار داده می‌شد و مفرش به همراه سایر بارها روی حیوانات باربر حمل می‌شد.
در منابع مربوط به دست‌بافته‌های عشایری قزوین آمده است که مفرش باید به‌صورت زوجی بافته می‌شده تا هنگام حمل توسط حیوان بارکش، جابه‌جایی آن راحت‌تر باشد.
این موضوع نشان می‌دهد که حتی شکل و تعداد مفرش‌ها نیز با نیازهای حمل‌ونقل در زندگی کوچ‌نشینی ارتباط داشته است.
چرا مفرش معمولاً به‌صورت جفت ساخته می‌شد؟
در برخی سنت‌های عشایری، مفرش‌ها به‌صورت جفت بافته می‌شدند.
دلیل این کار، ارتباط مستقیم آن با حمل بار بود. دو مفرش می‌توانستند در دو طرف حیوان باربر قرار بگیرند و وزن بار را متعادل‌تر کنند.
این ویژگی نمونه‌ای جالب از طراحی یک محصول صنایع دستی بر اساس نیاز واقعی زندگی است.
در اینجا زیبایی، کاربرد و شیوه حمل‌ونقل در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
تفاوت مفرش با خورجین چیست؟
مفرش و خورجین هر دو از وسایل دست‌بافت مرتبط با زندگی عشایری هستند، اما ساختار و کاربردشان یکسان نیست.
خورجین معمولاً به شکل کیسه‌ای دوطرفه طراحی می‌شود و برای حمل وسایل روی حیوان باربر کاربرد دارد.
مفرش بیشتر به شکل یک محفظه یا صندوقچه دست‌بافت ساخته می‌شود و در بسیاری از مناطق برای نگهداری رختخواب و پوشاک استفاده شده است.
بنابراین شباهت در کاربرد حمل‌ونقل نباید باعث شود این دو محصول را یکی بدانیم.
تفاوت مفرش با گلیم
گلیم یک بافته تخت است؛ در حالی که مفرش یک محصول حجمی و کاربردی است که از اتصال بخش‌های بافته‌شده به وجود می‌آید.
گلیم معمولاً به‌عنوان زیرانداز یا پوشش استفاده می‌شود، اما مفرش برای نگهداری و حمل وسایل طراحی شده است.
البته ممکن است بخشی از تکنیک بافت مفرش به گلیم‌بافی شباهت داشته باشد و حتی در برخی نمونه‌ها بافت گلیم و قالی در کنار هم استفاده شود.
تفاوت مفرش با جاجیم
جاجیم معمولاً بافتهای تخت و باریک و بلند است که در کاربردهای مختلف از جمله روانداز، زیرانداز و تزئین مورد استفاده قرار گرفته است.
مفرش اما در نهایت به شکل یک محفظه حجمی درمی‌آید.
در برخی مناطق، مفرش می‌تواند از جاجیم یا بافتهای مشابه ساخته شود، اما نام محصول به کاربرد و ساختار نهایی آن مربوط است.
به همین دلیل، «جاجیم» نام تکنیک یا نوع بافته است، در حالی که «مفرش» در این زمینه بیشتر به محصول و کارکرد آن اشاره دارد.
چرا مفرش را می‌توان یکی از نمونه‌های طراحی کاربردی ایرانی دانست؟
مفرش نمونه‌ای جالب از محصولی است که تمام اجزای آن بر اساس نیاز واقعی شکل گرفته‌اند.
اندازه، شکل، جنس، نقش، دسته، بند و حتی جفت‌بودن برخی نمونه‌ها با مسئله حمل و نگهداری وسایل ارتباط داشته است.
در نتیجه، مفرش فقط یک اثر تزئینی نیست.
این محصول نشان می‌دهد که در صنایع دستی سنتی ایران، زیبایی می‌توانسته در کنار عملکرد قرار گیرد و محصولی تولید شود که هم زیبا و هم کاملاً کاربردی باشد.
نقش زنان در مفرش‌بافی
در بسیاری از سنت‌های بافندگی عشایری، زنان نقش مهمی در تولید دست‌بافته‌ها داشته‌اند.
مهارت‌های بافندگی، انتخاب رنگ، ایجاد نقش و گاهی آماده‌سازی مواد اولیه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شده است.
در هنرهای عشایری فارس نیز یونسکو نقش زنان را در انتخاب رنگ، طراحی و بافت بسیاری از دست‌بافته‌های سنتی ثبت کرده است.
هرچند این منبع درباره قالی‌بافی فارس است و نباید جزئیات آن را عیناً به تمام مفرش‌ها تعمیم داد، اما نشان‌دهنده جایگاه مهم دانش و مهارت زنان در نظام سنتی بافندگی عشایری است.
چرا مفرش‌بافی اهمیت فرهنگی دارد؟
مفرش اطلاعات زیادی درباره سبک زندگی عشایری در اختیار ما قرار می‌دهد.
از یک محصول می‌توان درباره شیوه کوچ، نحوه حمل وسایل، سازمان‌دهی فضای زندگی، پوشاک، رختخواب، مواد اولیه و حتی سلیقه بصری جامعه بافنده اطلاعات به دست آورد.
به همین دلیل، مفرش را می‌توان بخشی از فرهنگ مادی ایران دانست؛ محصولی که در آن نیازهای روزمره، مهارت فنی و هنر تزئینی به یکدیگر پیوند خورده‌اند.
چرا مفرش‌بافی کم‌رونق شده است؟
مفرش‌بافی به‌شدت با شیوه زندگی کوچ‌نشینی ارتباط دارد.
با تغییر سبک زندگی، کاهش برخی شکل‌های کوچ سنتی، استفاده از وسایل صنعتی و تغییر روش حمل و نگهداری وسایل، نیاز روزمره به مفرش در بسیاری از جوامع کاهش پیدا کرده است.
وقتی کاربرد اصلی یک محصول کمتر شود، تولید سنتی آن نیز معمولاً با کاهش تقاضا مواجه می‌شود.
با این حال، مفرش هنوز به‌عنوان یک محصول فرهنگی، تزئینی و کلکسیونی ارزش دارد و در برخی مناطق به شکل‌های جدید نیز تولید می‌شود.
مفرش امروزی چه کاربردی دارد؟
امروزه علاوه بر کاربرد سنتی، مفرش می‌تواند در دکوراسیون داخلی، مجموعه‌های صنایع دستی، موزه‌ها، نمایشگاه‌های فرهنگی و فضاهای الهام‌گرفته از سبک عشایری مورد استفاده قرار گیرد.
نمونه‌های کوچک‌تر نیز می‌توانند به‌عنوان وسیله دکوراتیو یا محفظه نگهداری مورد استفاده قرار گیرند.
این کاربردهای جدید می‌توانند به ایجاد بازار برای بافندگان کمک کنند؛ البته بهتر است ویژگی‌های اصلی و هویت منطقه‌ای مفرش در فرآیند تولید حفظ شود.
هنگام خرید مفرش دستباف به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید مفرش سنتی دارید، چند نکته اهمیت دارد.
جنس تار و پود
درباره جنس الیاف سؤال کنید و در صورت امکان ترکیب تار و پود را بررسی کنید.
کیفیت بافت
تراکم، استحکام و یکنواختی بافت را بررسی کنید.
کیفیت اتصال قطعات
چون مفرش محصولی حجمی است، محل اتصال قطعات اهمیت زیادی دارد.
استحکام دسته و بند
در نمونه‌هایی که برای حمل طراحی شده‌اند، دسته‌ها و بندها باید استحکام مناسبی داشته باشند.
نقش و رنگ
رنگ‌ها و نقش‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره منطقه و سنت بافندگی ارائه دهند.
ابعاد
پیش از خرید، ابعاد دقیق محصول را بررسی کنید؛ زیرا اندازه مفرش‌ها یکسان نیست.
دستباف بودن
اگر محصول به‌عنوان مفرش دستباف عشایری معرفی می‌شود، بهتر است درباره محل تولید، بافنده و روش بافت اطلاعات مشخصی از فروشنده دریافت کنید.
قیمت مفرش دستباف به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت مفرش به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان برای همه نمونه‌ها یک نرخ ثابت تعیین کرد.
جنس الیاف، اندازه، تراکم بافت، میزان کار دست، پیچیدگی نقش، کیفیت اتصال قطعات، قدمت، وضعیت نگهداری و منشأ محصول می‌توانند بر ارزش آن تأثیر بگذارند.
در نمونه‌های قدیمی، سلامت بافت اهمیت زیادی دارد. پارگی، آسیب حشرات، رطوبت، پوسیدگی و رنگ‌پریدگی می‌توانند ارزش یک نمونه را تحت تأثیر قرار دهند.
از طرف دیگر، در نمونه‌های جدید، کیفیت مواد اولیه و مهارت بافنده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
چگونه از مفرش دستباف نگهداری کنیم؟
مفرش‌های پشمی باید از رطوبت طولانی‌مدت، نور مستقیم شدید، حرارت و حشرات آسیب‌رسان مانند بید دور نگه داشته شوند.
همچنین نباید وسایل تیز یا اجسام سنگین به شکل نامناسب روی آن قرار گیرند.
در مورد نمونه‌های ارزشمند یا قدیمی، بهتر است شست‌وشو و مرمت به متخصص واگذار شود؛ زیرا شست‌وشوی نادرست می‌تواند به الیاف، رنگ و ساختار بافته آسیب برساند.
مفرش؛ پیوند هنر و زندگی عشایری
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مفرش این است که نمی‌توان آن را جدا از زندگی عشایری بررسی کرد.
این محصول از یک نیاز واقعی به وجود آمده است: خانواده‌ای که باید رختخواب و وسایل خود را در زمان کوچ حمل کند، به محفظه‌ای مقاوم و قابل جابه‌جایی نیاز دارد.
بافنده این نیاز را با مواد در دسترس و تکنیک‌های سنتی به محصولی کاربردی تبدیل کرده و هم‌زمان با نقش و رنگ، جنبه زیبایی‌شناختی آن را نیز حفظ کرده است.
همین پیوند میان نیاز، مهارت و زیبایی یکی از ویژگی‌های ارزشمند صنایع دستی ایران است.
مفرش در میان دست‌بافته‌های عشایری ایران
مفرش را می‌توان در کنار مجموعه‌ای از دست‌بافته‌های عشایری مانند گلیم، جاجیم، رند، خورجین، چنته و نمکدان بررسی کرد.
هرکدام از این محصولات برای نیاز متفاوتی شکل گرفته‌اند.
گلیم و جاجیم بیشتر با سطح تخت و کاربردهای پوششی شناخته می‌شوند؛ خورجین برای حمل بار طراحی شده؛ چنته و نمکدان برای نگهداری برخی وسایل کاربرد داشته‌اند و مفرش به‌طور ویژه با نگهداری و حمل رختخواب و پوشاک ارتباط پیدا کرده است.
این تنوع نشان می‌دهد که صنایع دستی عشایری ایران یک مجموعه یکدست نیست، بلکه شبکه‌ای از محصولات تخصصی است که با شیوه زندگی و نیازهای هر جامعه ارتباط دارند.
جمع‌بندی
مفرش‌بافی یکی از هنرهای سنتی و کاربردی ایران است که ریشه عمیقی در زندگی عشایری دارد. مفرش معمولاً به شکل یک محفظه یا صندوقچه دست‌بافت ساخته می‌شود و در گذشته برای نگهداری و حمل رختخواب، پوشاک و وسایل خانواده مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
مفرش در مناطق مختلف ایران با روش‌ها و ویژگی‌های متفاوت تولید شده است. نمونه‌هایی از آن در میان عشایر فارس، قشقایی، کهگیلویه و بویراحمد و دیگر مناطق گزارش شده‌اند.
پشم یکی از مواد اولیه مهم مفرش‌های سنتی است و در برخی نمونه‌ها بافت گلیم‌مانند یا ترکیبی از بافت گلیم و قالی دیده می‌شود. نقش‌های هندسی، رنگ‌های متنوع و طراحی متناسب با حمل‌ونقل نیز از ویژگی‌هایی هستند که در نمونه‌های مختلف دیده می‌شوند.
مفرش امروز علاوه بر ارزش کاربردی، ارزش فرهنگی و هنری نیز دارد. شناخت، مستندسازی و حمایت از بافندگان این هنر می‌تواند به حفظ بخشی از دانش و فرهنگ مادی عشایری ایران کمک کند.
